De precieze details van een militaire missie zijn uiteraard geheim, toch valt er over Arctic Sentry al het nodige te vertellen. Zo vertelde Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim maandag bij RTL Tonight dat de missie geleid wordt door de Denen, gericht is op dreiging vanuit Rusland en dat de militairen die het uitvoeren grotendeels zelfvoorzienend zullen zijn, vanwege de onherbergzaamheid van het landschap en het lage inwonertal van het eiland.
Eerder op de dag zat Eichelsheim bij Sven op 1, waar hij vertelde dat de missie is bedacht op een NAVO-commandocentrum in Norfolk, Virginia. “Dat plan is met de NAVO gedeeld en op basis daarvan moeten we gaan kijken hoe we daar een bijdrage aan kunnen leveren.” Verder zei hij dat het gaat om een missie waar zowel land-, lucht- als zeemacht aan meewerken, met militairen die speciaal getraind zijn om te werken in extreme kou. Vanuit Nederland zullen waarschijnlijk mariniers en F35’s meedoen.
Bij de Amerikaanse regering bestaan grote zorgen over de toekomst van het Noordpoolgebied. President Trump is de laatste maanden duidelijk over zijn ambities om daarom Groenland, onderdeel van Denemarken, in te lijven. Volgens hem is dat van essentieel belang voor de veiligheid van zijn land. Alleen de VS kan vanuit Groenland het Noordpoolgebied verdedigen tegen vijandige troepen, meent Trump.
Voorbereidingen al begonnen
“Arctic Sentry moet een NAVO-missie worden”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Defensie. “De NAVO heeft dan ook de leiding en kan Nederland om een bijdrage vragen. Zover is het nog niet.”
Toch zijn de voorbereidingen voor Arctic Sentry al wel begonnen. Onder de naam ‘Arctic Endurance’ en onder leiding van Denemarken stuurden vorige week meerdere Europese landen, waaronder Nederland, militairen naar Groenland ter verkenning. Volgens het ministerie hebben Nederlandse officiers ‘operationele en logistieke expertise ingebracht’ en worden de voorbereidingen de komende periode vanuit Denemarken en Nederland voortgezet.
Arctic Sentry zou de derde Sentry-missie worden. In september vorig jaar begon Eastern Sentry, een permanente missie om de oostgrens van de NAVO te beschermen. Die werd gestart nadat Russische drones neergestort waren in Polen. Daarnaast is in de Oostzee sinds een jaar Baltic Sentry bezig, die de kabels op de zeebodem moet beschermen.
De Belgische minister van Defensie verwacht dat de derde Sentry-missie er ook komt. “Om duidelijk te maken: dat Arctisch gebied is NAVO-gedomineerd en dat zal ook zo blijven”, zei hij bij VTM. Die boodschap zou volgens hem vooral gericht zijn aan Rusland, China en Noord-Korea.
Amerikaanse dreiging?
Toch bestaan er twijfels over de werkelijke motivatie achter Arctic Sentry. “Het zou een missie zijn onder erbarmelijke omstandigheden met een onzichtbare tegenstander. Er bestaat immers helemaal geen bewijs voor acute dreiging in het Arctisch gebied”, zegt voormalig commandant der Landstrijdkrachten Mart de Kruif. “De dreiging is niet militair, maar politiek. Het is een missie om Trump uit Groenland te houden.”
Eichelsheim bevestigde bij Sven op 1 dat er nu geen acute dreiging is, maar volgens hem is het daarom juist een goed moment om te beginnen met de missie. “We hebben tijd om ons erin te bekwamen. Laten we dat ook gewoon doen.”
Als het gevaar voor Groenland vanuit een NAVO-bondgenoot komt, is het dan logisch om het eiland met een NAVO-missie extra te verdedigen? De Kruif denkt van wel. “De VS moet instemmen met een NAVO-missie, dus als Trumps zorgen om Groenland serieus zijn, kan hij daar moeilijk ‘nee’ tegen zeggen.”
Maar hoe verdedig je vervolgens een groot, dunbevolkt en met ijs bedekt eiland? “Dat hangt af van de dreiging, en nogmaals: echte militaire dreiging is er niet”, zegt De Kruif. Hij wil desondanks een poging wagen: “Dit is een klus voor speciale eenheden zoals het Korps Mariniers, de Britse Marines of de Alpini uit Italië. Ze zullen veel met technologie en op afstand moeten werken, want het gebied is groot en onherbergzaam, je kunt nooit fysiek op alle plekken komen. Als ik heel eerlijk ben, denk ik dat de militairen het gros van de dag bezig zullen zijn met warm blijven.”
Politiek besluit
Woensdag en donderdag vergaderen commandanten van alle NAVO-lidstaten op het hoofdkantoor in Brussel. Volgens Eichelsheim ligt Arctic Sentry dan ook op tafel. Toch is het uiteindelijk de politiek die bepaalt of en wanneer militairen naar het Noordpoolgebied gaan en dat besluit laat waarschijnlijk nog even op zich wachten, vertelt politiek verslaggever Roel Schreinemachers. “Bij een aantal Europese landen bestaat enthousiasme, maar hoe het verdergaat met deze missie hangt toch ook af van de gesprekken die de komende dagen en weken plaatsvinden met de Amerikanen.”
Want president Trump was behoorlijk ontstemd over de Europese verkenningstroepen en wil importheffingen opleggen aan alle landen die meededen. “Die actie sloeg in als een bom, juist omdat de Europeanen dachten tegemoet te komen aan de zorgen van de Amerikaanse president”, zegt Schreinemachers. “Europese politici zullen de komende tijd veel moeite stoppen in het uitleggen van hun goede bedoelingen.”
Volgens Sky News lukt dat al een beetje: in een telefoongesprek met de Britse premier Starmer zou Trump hebben toegegeven dat hij mogelijk verkeerd geïnformeerd was over waarom de Europese troepen naar Groenland gingen. Wat dat voor de komst van Arctic Sentry betekent, moet blijken.
