30 van de 90 mensen die het Nederlanderschap zijn verloren, kozen zelf voor een andere nationaliteit. Twee keer zoveel mensen raakten het Nederlanderschap kwijt vanwege bedrog en/of terroristische activiteiten.
Burgers kunnen om twee redenen het Nederlanderschap verliezen. De eerste is dus op vrijwillige basis. Bijvoorbeeld als iemand vrijwillig een andere nationaliteit aanneemt of een verklaring van afstand aflegt. Of als iemand naast het Nederlanderschap ook een andere nationaliteit heeft en ononderbroken meer dan dertien jaar buiten Nederland heeft gewoond.
Bedrog of veroordeling
De tweede reden is spannender. Want mensen die de boel bedriegen en daardoor Nederlander zijn geworden, kunnen dat daarom ook verliezen. Daarvoor moet de minister of staatssecretaris van Justitie en Veiligheid een besluit nemen en het Nederlanderschap afpakken.
Ook van mensen die zijn veroordeeld voor misdrijven waarop een gevangenisstraf staat van ministens 8 jaar of mensen die een terroristisch misdrijf hebben begaan kan de minister of de staatssecretaris het Nederlanderschap ontnemen.
Bedreiging veiligheid
Verder kunnen mensen vanaf 16 jaar het Nederlanderschap kwijtraken als ze vrijwillig zijn toegetreden tot het leger van een land dat vecht tegen Nederland of tegen één van onze bondgenoten.
Het kabinet kan in het belang van de nationale veiligheid het Nederlanderschap intrekken van iemand die minimaal 18 jaar oud is en die zich heeft aangesloten bij een organisatie of organisaties die deelnemen aan een nationaal of internationaal gewapend conflict en een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid.
‘Uitzonderlijk en ingrijpend’
Volgens staatssecretaris Arno Rutte van Justitie en Veiligheid is intrekking van het Nederlanderschap een ‘uitzonderlijk en ingrijpend middel’. “Het Nederlanderschap geeft rechten met zich mee, maar brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. Wie die verantwoordelijkheden structureel naast zich neerlegt, kan daarvan de gevolgen ondervinden.”
Volgens hem wordt elke zaak individueel beoordeeld en is, bijvoorbeeld in het geval van mensen die veroordeeld zijn vanwege een terroristisch misdrijf of die een bedreiging vormen voor de nationale veiligheid, intrekking van het Nederlanderschap een bewuste en gerechtvaardigde maatregel.
Staatssecretaris Rutte wijst erop dat de cijfers laten zien dat met het intrekken van het Nederlanderschap terughoudend wordt omgegaan. “Het gaat om individuele, juridisch complexe zaken, die zorgvuldig moeten worden beoordeeld. De doorlooptijd kan per zaak verschillen en besluiten worden soms pas in een later jaar afgerond.”
Mogelijkheid om in beroep te gaan
Dat komt omdat mensen van wie het Nederlanderschap wordt afgepakt tegen dat besluit in beroep kunnen gaan. Uiteindelijk heeft de rechter dan het laatste woord. Gaan ze niet in beroep dan verliezen ze sowieso hun Nederlandse nationaliteit.
Ruttes partijgenoot Ingrid Michon, Tweede Kamerlid voor de VVD, is blij met elke situatie waarin een persoon die een gevaar vormt voor Nederland het Nederlanderschap verliest. “Wie zich aansluit bij een terroristische organisatie, verliest het Nederlanderschap en moet Nederland verlaten. Goed om te zien dat dit de afgelopen jaren ook is gebeurd.”
‘Ze moeten enkelband krijgen’
Tegelijk vraagt Michon zich wel af of mensen die het Nederlanderschap verliezen ook echt ons land verlaten. “Ze mogen niet in de illegaliteit verdwijnen. Daarom moeten zij in afwachting van uitzetting worden gemonitord, bijvoorbeeld met een elektronische enkelband om te voorkomen dat we het zicht op deze mensen verliezen.”
GroenLinks-PvdA Tweede Kamerlid Songul Mutluer maakt zich, net als Michon, grote zorgen over terrorisme en wil dat hard aanpakken. Maar of het Nederlanderschap afpakken de goede weg is, betwijfelt Mutluer. “Maatregelen moeten bijdragen aan de veiligheid. Het afpakken van het Nederlanderschap wekt misschien de indruk van veiligheid, maar roept de vraag op of het geen schijnveiligheid is: mensen verdwijnen niet zomaar, kunnen juist in de anonimiteit raken en buiten het toezicht vallen. En dat kan juist risico’s vergroten.”
