De opslagen zijn op dit moment voor 10,5 procent gevuld en dat is volgens gastransporteur Gasunie ‘historisch’ laag. Begin januari stond de teller nog op 45 procent, maar door een relatief koude winter en groter verbruik door consumenten en bedrijven is dat hard gekelderd.
“Aan het einde van de winter zijn de buffers gewoonlijk een heel stuk leger”, zegt Marie-Lou Gregoire, woordvoerder van Gasunie. Ze vormen namelijk een buffer voor periodes waarin we veel gas verbruiken, zoals de winter. Ook helpen ze de levering te garanderen, mocht de aanvoer onverwacht stokken.
“Je moet het zien als een back-up”, zegt Lucia Van Geuns, energiedeskundige van het Haags Centrum voor Strategische Studies.
Bijna leeg
Dat die buffers bijna leeg zijn, betekent niet dat we zonder komen te zitten. Nederland importeert doorlopend aardgas en vloeibaar gemaakt aardgas (lng) uit landen zoals Noorwegen en de VS. En gashandelaren, zoals Essent en RWE, zijn verantwoordelijk voor het vullen tot een minimumniveau.
Klimaatminister Van Veldhoven: geen zorgen over tekorten
“Er is geen reden voor zorg over fysieke tekorten aan gas”, zegt klimaatminister Van Veldhoven (D66) in reactie op het geweld in het Midden-Oosten en de gevolgen voor de energievoorraden.
“Er is voldoende aanbod door eigen gasproductie, via pijpleidingen en vloeibaar gas.” Wel ziet de minister dat prijzen op de internationale gasmarkten fors oplopen en daarmee ook in Nederland. “Het is op dit moment onvoorspelbaar hoe de internationale situatie zich verder zal ontwikkelen. Het kabinet houdt de situatie nauwlettend in de gaten, ook in internationaal verband.”
Maar door de aanval op Iran door de VS en Israël en de tegenreacties van Iran in het Midden-Oosten schudt de energiemarkt wel op zijn grondvesten. De Europese gasprijs schoot maandag omhoog. Hierdoor is het vullen van de buffers op dit moment ook fors duurder – en daarmee minder interessant – geworden voor de gashandelaren.
De prijzen gingen omhoog doordat er minder schepen door de Straat van Hormuz varen, een belangrijke aanvoerroute van olie en gas uit het Midden-Oosten. Productieland Qatar maakte bovendien bekend voorlopig te stoppen met het produceren van lng.
Er varen vrijwel geen schepen meer door de Straat van Hormuz, en dat merken we meteen, zo zie je in deze video.
Gashandelaren komen volgens Van Geuns van een koude kermis thuis. De laatste weken konden zij juist rekenen op dalende inkoopprijzen. Inmiddels dreigen die juist verder op te lopen, terwijl de noodzaak om de buffers te vullen groeit. Rond het najaar moet het percentage weer op 90 procent zitten, zo luidt de Europese ambitie.
Normaal gesproken worden de voorraden vanaf april weer langzaam aangevuld, zegt Hans van Cleef, energie-expert bij Eqolibrium. Vanaf dat moment wordt het aanbod doorgaans groter dan de vraag, en dalen de prijzen. Maar blijft gas duur, dan stellen inkopers het vullen liever uit.
Veel hangt volgens Van Cleef af van de tijdsduur van de onrust op het wereldtoneel. “Vaak is de eerste reactie van de markt overspannen”, zegt hij. Is er sprake van een korte prijspiek, dan zal de schade meevallen. Maar feit blijft volgens hem wel dat de voorraad erg laag is – en de komende tijd waarschijnlijk verder zal slinken.
En dat is een risico, want vullen moet, en op de langere termijn zorgt duur gas – en de noodzaak om duur in te kopen – voor een hogere energierekening bij consumenten. “Zeker als je een variabel contract hebt”, aldus Van Cleef, die er ook bij zegt dat er nog veel onzekerheid is over het verdere verloop van de situatie in het Midden-Oosten.
Duurdere boodschappen
Dure energie betekent ook hogere productiekosten voor bedrijven en dat drijft de prijs van boodschappen en andere zaken ook weer op. Een effect dat ook duidelijk te zien was bij het uitbreken van de oorlog in Oekraïne – en de daaropvolgende energiecrisis.
Gasunie noemt het vullen van de buffers ‘een aandachtspunt’. “Nu de prijzen van het gas aanzienlijk stijgen, is het niet aannemelijk dat de markt de gasbergingen al wil vullen”, zegt Gregoire. Toch is het volgens haar ook te vroeg om conclusies te trekken. “De markt is nu erg onrustig, maar kan zich ook weer stabiliseren.”
